گفتگوي اختصاصي ماهنامه نفت پارس با صاحب نظران برجسته محيط زيست براي خروج از بحران محيط زيست چه بايد كرد ؟          در آستانه روز و هفته جهاني محيط زيست و همزمان با اعلام يونسكو كه با شعار »تنوع زيستي ادامه بقاي ما است«، سال جاري ميلادي را سال تنوع زيستي ناميده، گزارش هاي اين شماره از ماهنامه به مسائل كلان متنوع زيستي كشورمان اختصاص يافته كه در بخشي از آن هم به نفت و محيط زيست و روانكارها پرداخته شده است.     طي مصاحبه هاي اختصاصي براي تكميل و جامعيت اين گزارش ها، همكاران ما در پايگاه خبري سبز ايران (سبز پرس) از چهار نفر از كارشناسان و متخصصان برجسته كشورمان پرسيدند، براي خروج از بحران فعلي محيط زيست در كشورمان، چه بايد كرد؟ ديدگاه هاي صاحبنظران را به اتفاق مي خوانيم تا بدان عمل كنيم.               15 خرداد روز جهاني محيط زيست است. روزي كه يك بار ديگر به ما يادآوري مي كند كه شرايط محيط زيست كشورمان همچنان خوب نيست. شرايطي كه همچنان براي آن قدمي برداشته نشده يا آنقدر كم بوده كه نمود بارزي نداشته است. شايد همين بهانه كافي باشد تا به سراغ مديران و متخصصان اين حوزه برويم. افرادي كه همه در حوزه كاري خود متخصص هستند. هركدام نظري متفاوت براي خروج از شرايط فعلي محيط زيست مرتبط با حوزه كاري خود دارند. اما همه اين كارشناسان معتقدند كه آموزش در زمينه محيط زيست مهمترين گامي است كه بايد از رده مديران شروع و به همه جامعه برسد، زيرا تصميمات مديران رده بالا در كشور مهمترين تاثيرات را در بخش محيط زيست كشور مي گذارد.               ناآگاهي يا كم آگاهي     مهمترين معضل معاون مناطق خشك و نيمه خشك سازمان جنگل ها و مراتع، ناآگاهي يا كم آگاهي پاره اي از مسئولان و مردم را مهمترين معضل منابع طبيعي مي داند. دكتر ناصر مقدسي در پاسخ به اينكه به نظر شما چه راهكارهايي     مي تواند براي خروج از وضعيت فعلي مؤثر باشد مي گويد: مهمترين بخش، آموزش است. ما بايد در اين زمينه فرهنگ سازي كنيم. هر چند اقدامات خوبي شروع شده است. اما اين اقدامات كافي نيست. او به يك نمونه موفق در اين زمينه اشاره مي كند: مانند آتش سوزي در طبيعت كه با آموزش توانستيم و آمار در اين زمينه نسبت به قبل بهتر شده است.     هرچند تامين بودجه يكي از دغدغه هاي مسئولان در سمت ها و دستگاه هاي مختلف است. اما مقدسي معتقد است كه منابع طبيعي به صورت باالفعل بخش ثروتمند و درآمدزايي است. اما حقوق اين سازمان به اين سازمان پرداخت نمي شود. اگر حق منابع طبيعي به اين سازمان داده مي شد بسياري از مشكلات فعلي آن حل شده بود. او در اين رابطه مي گويد: توليد كننده اصلي آب، جنگل ها هستند. اما اين وزارت نيرو است كه اعتبار توليد آب را مي گيرد. اين در حالي است كه اين اعتبارات بايد به بخش اصلي برگردد.                    معاون سازمان جنگل ها باز هم يادآوري مي كند كه قسمت اعظم     خاك كشورما در مناطق خشك و نيمه خشك است. كشوري كه با توجه به وضعيت اقليمي آن نبايد هر فرد و دستگاهي هركاري را به اسم توسعه انجام دهد. او قدم اصلي را فرهنگ سازي و آموزش در كليه سطوح و لايه هاي اجتماعي كشور مي داند. آموزشي كه ابتدا بايد از سطوح بالاتر شروع شود. چون تصميمات آنها است كه تاثيرات مهمي در حفظ يا تخريب محيط زيست مي گذارد، نه تصميم مردم عادي.               وجدان كاري اولين بازدارنده تخريب محيط زيست     مديركل HSD وزارت نفت معتقد است وجدان كاري افراد اولين عامل بازدارنده از تخريب محيط زيست است. مهندس محمد حسين اردشيري در پاسخ به اينكه چگونه وجدان كاري مي توان از تخريب بيشتر محيط زيست كشور جلوگيري كند مي گويد: اگر هر فردي احساس كند كه در محيط زيست زندگي مي كند و حيات خودش ارتباط مستقيم با حفظ محيط زيست همان مكان دارد، كاري نمي كند كه محيط را آلوده شود.     اردشيري معتقد است توسعه ناپايدار به محيط زيست ما آسيب مي رساند. چرا كه توسعه پايدار يعني توسعه در كنار حفظ محيط زيست او مي گويد برخي مديران متاسفانه هنوز از محيط زيست به نام محيط ايست! نام مي برند. تا وقتي كه اين ديدگاه وجود دارد محيط زيست ما در معرض تخريب بيشتر است.     مديركل HSD وزارت نفت هم معتقد است آموزش يكي از مهمترين گام هاي حفظ محيط زيست كشور است. او به نيروي انساني اشاره مي كند كه مهمترين عامل تخريب محيط زيست است و مي گويد: هرچه نيروي انساني آگاه تر باشد، ناآگاهي هم كمتر است. زيرا انسان در ناآگاهي و ناداني است كه به محيط زيست آسيب مي زند.                    طرح يكپارچه ارزيابي توان اكولوژي     دكتر مجيد مخدوم استاد دانشگاه از متخصصان برجسته دانش محيط زيست، اجرايي شدن طرح يكپارچه ارزيابي توان اكولوژي را راه نجات محيط زيست و منابع طبيعي كشور مي داند. اين استاد دانشگاه درباره طرح مي گويد: اين طرح براي تمام ايران در دست بررسي است. او معتقد است اگر اين طرح به تصويب برسد مشكلات فعلي مرتبط با محيط زيست و     منابع طبيعي حل خواهد شد. در اين طرح تمام پيش بيني هاي لازم شده است. يعني اينكه كدام منطقه قابل توسعه است و كدام منطقه قابل توسعه نيست. با تصويب اين طرح ديگر هر كسي نمي تواند هرجايي خواست پالايشگاه بزند و يا تاسيسات صنعتي ايجاد كند.     دكتر مخدوم مي افزايد:هر چند حدود70 درصد اين طرح در سازمان برنامه و بودجه انجام شده اما با منحل شدن اين سازمان وقفه اي2 ساله در ادامه و تصويب آن اتفاق افتاد. اين چهره محيط زيست معتقد است ما30 سال است كه دير كرده ايم اما اگر اين طرح اجرايي شود يكي از مهمترين گام هايمان را براي حفظ محيط زيست برداشته ايم. اكنون اين طرح در مرحله عقد قرارداد است. و قرار است اگر بازهم اتفاقي نيفتد تا18 ماه ديگر اجرايي شود. يعني در سال1391.     او نيز به آموزش اشاره مي كند. بحثي كه معتقد است با معاونت جديد، شاهد تغييراتي در آن خواهيم بود. استاد مخدوم نقش تبليغات در آموزش همگاني را بسيار مهم مي داند: شركت برق با تبليغ لامپ هاي كم مصرف و مصرف استفاده درست از برق توانست با يك برنامه منسجم و هزينه خوب همه مردم جامعه را آموزش دهد. تا جايي كه اگر در خانواده اي كودكي بود هيچ يك از اعضاي خانواده جرات نمي كردند لامپ هاي اضافي را روشن كنند. براي همين است كه ما نياز به آموزش داريم. بايد از كودكان اين آموزش را شروع كنيم و به درون خانواده ها ببريم. او به كتاب هاي درسي در اين زمينه اشاره مي كند: متاسفانه معلم هاي اين كتاب ها، نمي دانند محيط زيست چيست؟ پس چگونه مي خواهند آن را به كودكان ياد بدهند. مخدوم بازهم برطرح يكپارچه ارزيابي تاكيد مي كند: اگر اين طرح اجرا شود هركسي نمي تواند مدير شود و هر طور كه بخواهد هر كاري انجام دهد.                         بي توجهي برخي از تصميم گيران به محيط زيست     مشاور سازمان حفاظت محيط زيست در امور حيات وحش هم به ناآگاهي پاره اي از مديران دولتي اشاره مي كند. مهندس هوشنگ ضيايي كمبود نيرو و پرسنل سازمان حفاظت محيط زيست را بي توجهي مديران به محيط زيست مي داند.     او هم معتقد است كه در تمام سطوح، مديران ما بايد آموزش ببينند. آن هم آموزش از دوران كودكي. يك مدير اگر از كودكي با فوايد حيات وحش آشنا شود مي تواند زماني هم كه بر صندلي رياست تكيه زد ديدگاه حفظ محيط زيست را همراه با پست مديريتي خود داشته باشد. آن زمان خود افراد به تنهايي هركدام حامي محيط زيست خواهند شد. چرا هر مديري جزيي از همين جامعه است. ضيايي به برخي تخريب ها مانند وضعيت پارك ملي گلستان و پارك سرخه حصار اشاره مي كند: اين پارك ها نابود شده اند. اما هيچ كس نمي گويد چرا؟ بايد خود مردم احساس خطر كنند و جلوي اين تخريب ها را بگيرند.     او به تبديل اراضي جنگلي و مرتعي ما به زمين هاي كشاورزي اشاره مي كند، به چراي بي رويه دام، به احداث راه و جاده، به ساختن سد. اين چهره محيط زيست كشورمان مي گويد: همه اين اتفاقات در حالي مي افتد كه جنگل هاي ما در دنيا بي نظير بود. اما ما به جاي حفظ آنها مشغول تخريب و بهره برداري از بازمانده هاي دوران سوم زمين شناسي هستيم. تصميم در سطوح بالا گرفته مي شود و با صدور مجوز براي شركت هاي بزرگ، بهره برداري ناپايدار از محيط زيست آغاز مي شود. ضيايي مي گويد: در حالي كه در كشور ما ميزان تبخير آب بسيار بالاست اما همچنان اصرار به ساخت سد در ميان مديران ديده مي شود. همه اين عوامل نشان از ناآگاهي و اهميت نداشتن حفظ محيط زيست در كشور ما است.     با همكاري مونا قاسميان                     □ تعداد خوانندگان اين مطلب: 104